Blog geschreven door Rutger Baan
Stemming: een beter woord dan lichte psychiatrie?
Bij keuringen verricht ik regelmatig ook psychiatrische beoordelingen. Tijdens een keuring is er meestal weinig tijd om hier uitgebreid op in te gaan. Daarom wil ik in dit blog graag wat meer context geven en mijn persoonlijke visie delen.
Sommige jongeren krijgen al met een psychiatrische beoordeling te maken wanneer zij hun eerste rijbewijs willen aanvragen. De term psychiatrie roept vaak een negatieve associatie op. Persoonlijk vind ik dat het begrip stemming in veel gevallen beter aansluit bij de aard van de beoordeling.
Let op: dit blog vervangt geen persoonlijk medisch advies van een arts of andere zorgverlener. Het betreft een persoonlijke reflectie en opiniestuk en is nadrukkelijk geen wetenschappelijk artikel.
Internalisatie van omstandigheden
Tijdens en na de Tweede Wereldoorlog kwamen in Duitsland op grote schaal psychische klachten voor. Een mogelijke verklaring is dat gevoelens van angst en schuld vaak werden geïnternaliseerd, zelfs door mensen die anderen hadden geholpen. Dit laat zien hoe ingrijpende maatschappelijke omstandigheden invloed kunnen hebben op het psychisch functioneren.
Ook tegenwoordig zien we dat mensen problemen uit hun omgeving, familie of de samenleving gemakkelijk op zichzelf betrekken. Regelmatig geven mensen zichzelf de schuld van situaties waarop zij weinig of geen invloed hebben.
Negatief nieuws, een onaangename omgeving of een onvriendelijke ontmoeting op straat hoeft niets met jou persoonlijk te maken te hebben. Toch kunnen een gebrek aan verbinding, sociale steun of een prettige leefomgeving wel degelijk invloed hebben op het psychisch welzijn.
Tip: het kan helpen om je aan te sluiten bij een sportvereniging, wandel- of fietsgroep, hobbyclub of andere gemeenschap waarin je gelijkgestemden ontmoet.
Een veelvoorkomende misvatting
Een hardnekkige misvatting is dat alle antwoorden uitsluitend in jezelf te vinden zijn. Dit wordt ook wel de introspectie-illusie genoemd.
Het vergaand diagnosticeren of verklaren van gedrag zonder voldoende aandacht voor de persoonlijke en maatschappelijke context is naar mijn mening vaak niet helpend en kan soms zelfs averechts werken.
Observaties bij covidpatiënten
Bij een deel van de covidpatiënten werden ontstekingsreacties waargenomen, waaronder verhoogde concentraties van ontstekingsstoffen in het lichaam en het zenuwstelsel. Daarnaast zijn veranderingen beschreven in verschillende neurotransmittersystemen, waaronder:
- een verlaagd serotonineniveau, dat betrokken is bij stemming en cognitie;
- een verlaagd dopamineniveau, dat een rol speelt bij motivatie en beloning;
- een verhoogd glutamaatniveau, dat in verband wordt gebracht met cognitieve en emotionele ontregeling.
Een vergelijkbaar patroon is beschreven in een experiment waarbij een onderzoeker gedurende langere tijd uitsluitend sterk bewerkt voedsel consumeerde. Ook daarbij traden verschillende psychische klachten op.
Bij covid lijken psychische klachten niet uitsluitend het gevolg te zijn van het virus zelf, maar ook van de immuunreactie die daarop volgt. Deze neuro-inflammatoire processen kunnen bijdragen aan angstklachten, depressieve symptomen, slaapproblemen, cognitieve klachten en langdurige vermoeidheid.