Internalisatie van omstandigheden
In Duitsland kwamen tijdens en na de Tweede Wereldoorlog op grote schaal psychologische klachten voor. Een belangrijke verklaring hiervoor is dat emoties als angst en schuld veelvuldig werden geïnternaliseerd, zelfs bij mensen die Joden hadden geholpen met onderduiken. Dit was geen toeval, maar het gevolg van meerdere lagen van maatschappelijke druk en belastende omstandigheden.
Dit mechanisme zien we ook nu nog terug. Mensen internaliseren problemen uit hun omgeving, familie of de samenleving en betrekken deze op zichzelf. Niet zelden geven zij zichzelf de schuld van situaties waar zij nauwelijks of geen invloed op hebben.
Negatief nieuws, een sfeerloos plein waar je langsloopt of een chagrijnige voorbijganger die een opmerking maakt: het hoeft niets met jou persoonlijk te maken te hebben. Een gebrek aan steun of verbinding in de publieke ruimte/ omgeving kan echter wel degelijk een negatieve invloed hebben op het psychisch welbevinden.
Tip: het kan daarom helpend zijn om je aan te sluiten bij een groep, zoals een sportclub, fietsgroep, vereniging of andere gelijkgestemden.
Een veelvoorkomende misvatting
Een hardnekkige misvatting is dat alle antwoorden uitsluitend in jezelf te vinden zijn. Dit verschijnsel staat ook wel bekend als de introspectie-illusie.
Het vergaand — met nadruk op vergaand — diagnosticeren of verklaren van gedrag en klachten zonder voldoende oog voor context is doorgaans niet helpend en kan zelfs schadelijk zijn.
Observaties bij covidpatiënten
Bij een deel van de covidpatiënten werden duidelijke ontstekingsreacties waargenomen, waaronder een verhoogde aanwezigheid van ontstekingsmediatoren zoals interleukinen in het brein. Daarnaast werden veranderingen gezien in de neurotransmissie, waaronder:
-
een verlaagd serotonineniveau (betrokken bij stemming en cognitie);
-
een verlaagd dopamineniveau (betrokken bij motivatie, beloning en taakuitvoering);
-
een verhoogd glutamaatniveau, wat in verband wordt gebracht met cognitieve en emotionele ontregeling en ook bekend is uit onderzoek naar chronisch alcoholgebruik.
Een vergelijkbaar patroon werd beschreven bij een Engelse onderzoeker die gedurende meerdere weken uitsluitend junkfood gebruikte. Ook hierbij traden diverse psychische klachten op.
Bij covid lijkt een belangrijk deel van de klachten niet alleen het gevolg te zijn van het virus zelf, maar van de daaropvolgende, soms disproportionele immuunreactie van het lichaam. Deze neuro-inflammatoire processen kunnen bijdragen aan klachten zoals angst, depressieve symptomen (soms met suïcidale gedachten), slaapstoornissen, cognitieve problemen en aanhoudende vermoeidheid, mede door verstoringen in neurotransmittersystemen.
